Kto pyta... cz. 3

czwartek, 12 styczeń 2017

Kontynuujemy nasz cykl „Kto pyta…” i odpowiadamy na kolejne najczęstsze i najciekawsze pytania pojawiające się wśród pacjentów z RZS.

Na czym polega terapia biologiczna? 
Postęp biotechnologii i inżynierii genetycznej pozwolił na wprowadzenie nowej formy farmakoterapii – terapii celowanej za pomocą leków biologicznych. Leki biologiczne charakteryzują się dużą skutecznością i specyficznością, naśladują bowiem działanie naturalnie występujących w organizmie białek. Podstawą terapii biologicznej są leki oparte na substancjach wytworzonych na bazie żywych komórek bądź dzięki wykorzystaniu biotechnologii i inżynierii genetycznej (na przykład w komórkach grzybów lub bakterii). Mogą być to rekombinowane białka lub przeciwciała. W terapii RZS wykorzystywane są dwie klasy leków biologicznych, białka fuzyjne (nazwa większości preparatów kończy się przyrostkiem -cept, np. etanercept) i przeciwciała monoklonalne (ich nazwy zakończone są przyrostkiem -mab, np. rytuksymab). Ogólnie rzecz ujmując, są to leki immunosupresyjne, czyli blokujące lub osłabiające aktywność układu odpornościowego, na przykład osłabiające aktywność komórek B i T oraz wydzielanych przez limfocyty cytokin – głównie TNF. Ich podanie pozwala uregulować zaburzone chorobą funkcjonowanie układu odpornościowego. Terapia biologiczna jest standardem leczenia u tych pacjentów, u których klasyczna terapia RZS nie przynosi spodziewanych efektów. Źródło: http://www.nature.com/subjects/biological-therapy
http://www.rheumatology.org

Czym RZS różni się od choroby zwyrodnieniowej stawów? 
Choroba zwyrodnieniowa stawów jest typową chorobą związaną z wiekiem. Podobnie jak w przypadku RZS dochodzi do deformacji stawów, jednak w przeciwieństwie do autoimmunologicznego charakteru RZS, wynika ono ze zużycia chrząstki stawowej i osłabienia funkcji wydzielniczych błony maziowej. Częstym objawem choroby zwyrodnieniowej jest opuchlizna oraz pojawianie się na kościach otaczających staw narośli i tzw. ostróg, mogących znacznie upośledzać ruchliwość stawu. Zmiany patologiczne są na ogół niesymetryczne. Stawy objęte zmianami są zimne i twarde. Jedną z istotnych różnic między chorobą zwyrodnieniową stawów a RZS jest lokalny charakter stanu zapalnego – w chorobie zwyrodnieniowej zapalenie nie przerzuca się na inne narządy. Szacuje się, że choroba zwyrodnieniowa dotyka nawet połowę osób po 40. roku życia, statystycznie częściej chorują kobiety, zwłaszcza po okresie menopauzy. Czynnikiem ryzyka choroby zwyrodnieniowej jest otyłość. Na rozwój choroby mogą też mieć wpływ osłabienie mięśni oraz przeciążenia stawów wynikające ze specyficznego charakteru pracy lub będące efektem wyczynowego uprawiania sportu. Źródło: http://www.rheumatology.org/I-Am-A/Patient-Caregiver/Diseases-Conditions/Osteoarthritis 
http://www.mayoclinic.org/tests-procedures/c-reactive-protein/basics/definition/prc-20014480

Parametry laboratoryjne – co to jest?
CRP i OB to dwa parametry krwi, na podstawie których można wnioskować o stanie zapalnym w organizmie. Wskaźniki te są na ogół skorelowane – wysoki poziom CRP odpowiada przyspieszonemu OB. Białko C-reaktywne (CRP) to glikoproteina należąca do tzw. białek ostrej fazy stanu zapalnego, biorąca udział w odpowiedzi układu odpornościowego. Białko ułatwia eliminację czynników wywołujących stan zapalny. Poziom tego białka w osoczu u zdrowego człowieka nie przekracza 5 mg/l, ale może wzrosnąć nawet tysiąckrotnie w przypadku zakażenia bakteryjnego, zawału serca, nowotworu lub stanu zapalnego wywołanego chorobą autoimmunologiczną, na przykład RZS. Dlatego też poziom CRP monitoruje się u pacjentów z RZS, by ocenić postęp choroby. OB, czyli odczyn Biernackiego potocznie określany „opadem”, to wskaźnik szybkości opadania czerwonych krwinek. Po schłodzeniu czerwone krwinki w próbce krwi pobranej od pacjenta zaczynają opadać, a tempo tego procesu zależy od stanu zdrowia. W przypadku stanów zapalnych i podniesionego poziomu białek odpowiedzialnych za aglomerację we krwi proces ten zachodzi szybciej, co prowadzi do szybszego opadania krwinek. Źródło: http://www.mayoclinic.org/tests-procedures/c-reactive-protein/basics/definition/prc-20014480
http://www.mayoclinic.org/tests-procedures/sed-rate/home/ovc-20207006

Czy RZS może być przyczyną zapalenia naczyń?
To zła wiadomość dla osób chorych na RZS, ale tak. Zapalenie naczyń jest jednym z najrzadszych, ale jednocześnie najgroźniejszych powikłań reumatoidalnego zapalenia stawów, znacznie pogarszającym komfort życia i prognozy dla chorych. Występuje na ogół u pacjentów z długą historią choroby. Pod względem objawów przypomina guzkowe zapalenie naczyń, z osłabieniem ścian naczyń tętniczych i występowaniem charakterystycznych guzków. Jednym z symptomów jest też gwałtowny wzrost wartości CRP oraz OB. Dokładne mechanizmy powstawania zapalenia naczyń nie są poznane, wiadomo jednak, że wśród czynników ryzyka są zarówno predyspozycje genetyczne, jak i czynniki środowiskowe, w szczególności palenie tytoniu. Zapalenie naczyń zdecydowanie częściej (ponad 4-krotnie) występuje u mężczyzn. Statystyki wskazują, że częstość występowania zapalenia naczyń systematycznie się obniża wraz z wprowadzaniem nowych, coraz skuteczniejszych terapii RZS, w tym terapii biologicznych. Źródło: http://www.medscape.com/viewarticle/586424

dr Jakub Urbański, biolog molekularny, dziennikarz naukowy, tłumacz, podróżnik