Ból stawów przeciwwskazaniem do wysiłku fizycznego?

niedziela, 08 marzec 2015

MIT: Bolesne i sztywne stawy są przeciwwskazaniem do wysiłku fizycznego.

FAKT: Blisko 40 proc. pacjentów cierpiących na reumatoidalne zapalenie stawów niemal całkowicie zrezygnowało z wysiłku fizycznego – to wynik przeprowadzonego dwa lata temu badania. Tymczasem brak aktywności fizycznej może skutkować nasileniem najbardziej nieprzyjemnych objawów choroby.

Unikanie wysiłku fizycznego wydaje się być naturalnym wyborem, kiedy stawy bolą i sztywnieją. Często rezygnujemy wtedy z wykonywania niektórych czynności domowych, o rekreacyjnym wysiłku fizycznym nawet nie wspominając. Wielu pacjentów nie docenia dobroczynnego działania ćwiczeń fizycznych. Między innymi z tych względów dwie na każde pięć osób objętych wspomnianym we wstępie badaniem klinicznym nie podejmowało żadnej rekreacyjnej aktywności fizycznej. Jednak ćwiczenia fizyczne mogą być zbawienne w skutkach, przynosząc ulgę w bólu i zwiększając ruchliwość stawów, zaś rezygnacja z wysiłku grozi przyspieszeniem procesu ich sztywnienia i przyczynia się do zmniejszenia samodzielności chorego. Nic więc dziwnego, że choć podstawą skutecznej terapii RZS jest zażywanie odpowiednich leków, to ważnym elementem leczenia jest również kinezyterapia, czyli terapia ruchem. Fizjoterapeuci zalecają pacjentom z RZS m.in. wykonywanie ćwiczeń z lekkim oporem, które pozwalają wzmocnić mięśnie otaczające zmienione chorobowo stawy.

Zdrowe i silne mięśnie skutecznie zwiększają bowiem ich stabilność. Ważne jest także wykonywanie ćwiczeń wykorzystujących pełen zakres ruchu w określonym stawie, gdyż przyczyniają się one do zwiększenia jego ruchomości. Szczególnie polecane są pływanie i ćwiczenia w wodzie, która dodatkowo zmniejsza obciążenie stawów. Pamiętajmy jednak o tym, aby nie pływać „żabką” – ten styl nie jest zalecany ze względu na powstające napięcia w lędźwiowym odcinku kręgosłupa. Dla pacjentów, którzy za wodą nie przepadają, pozostają inne ćwiczenia aerobowe, takie jak jazda na rowerze, marsz czy modny ostatnio nordic walking. Skoro umiarkowany wysiłek rekreacyjny jest nie tylko niezabroniony, ale wręcz zalecany, to oznacza, że nie powinniśmy rezygnować także z codziennych aktywności domowych. Unikajmy jednak ruchów gwałtownych i nadmiernie obciążających.

Pamiętajmy także o tym, żeby zachować umiar zarówno w długości wykonywania ćwiczeń, jak i ich intensywności. Ogólne zalecenia zdrowotne, które dotyczą także pacjentów z RZS, mówią o 150 minutach tygodniowo poświęconych na umiarkowany wysiłek aerobowy. Unikać należy ćwiczeń i dyscyplin sportowych, które nadmiernie obciążają stawy, takich jak trening na siłowni czy np. gra w piłkę siatkową. Złota zasada nakazuje rezygnację z określonych ćwiczeń lub czynności domowych, jeśli powodują one ból, który utrzymuje się przez co najmniej 2 godziny po zakończeniu wysiłku. Na koniec warto przypomnieć, że aktywność fizyczna wpływa korzystnie nie tylko na siłę mięśni i sprawność stawów. Ćwiczenia fizyczne to często świetny sposób na poprawę obniżonego nastroju i ogólnego samopoczucia.

 

Piśmiennictwo:

1. Lee J. i wsp. “Public health impact of risk factors for physical inactivity in adults with rheumatoid arthritis”, Arthritis Care & Research, Vol. 64, 488–493, 2012

2. “Global recommendations on physical activity for health”, WHO, ISBN: 9789241599979, 2010 oraz http://www.cdc.gov/arthritis/pa_factsheet.htm, dostęp-marzec 2014

 

dr Łukasz Bojarski, jest biochemikiem i dziennikarzem naukowym, pracuje nad rozwojem nowych leków