Ustanie bólu oznacza remisję RZS?

czwartek, 26 luty 2015

MIT: ustanie bólu oznacza remisję RZS.

FAKT: Ból stawów jest jednym z głównych i najbardziej dokuczliwych objawów RZS. Jednak twierdzenie, że ustąpienie takich dolegliwości jest tożsame z zahamowaniem choroby to mit. Aby zrozumieć, dlaczego nie można postawić znaku równości pomiędzy ustaniem bólu a remisją RZS, należy przyjrzeć się bliżej biologicznemu podłożu tego schorzenia.

ZS należy do grupy tzw. chorób autoimmunologicznych. To oznacza, że u jego źródeł leżą zaburzenia w funkcjonowaniu układu odpornościowego, którego podstawowym zadaniem jest aktywacja wyspecjalizowanych komórek odpornościowych i produkcja przeciwciał, chroniących nas przed rozwojem chorób wywoływanych przez zewnętrzne patogeny, takie jak bakterie i wirusy. W schorzeniach autoimmunologicznych, często z nieznanych przyczyn, dochodzi do wytwarzania przeciwciał, które zamiast patogenów atakują gospodarza. W RZS celem takich ataków są przede wszystkim tkanki budujące stawy. W konsekwencji prowadzi to do rozwoju reakcji zapalnej w obrębie stawów i ich postępującego uszkodzenia.

Ponieważ to właśnie silna reakcja zapalna jest głównym sprawcą bólu, który towarzyszy RZS, stosowane są tzw. niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Działają one objawowo, znosząc ból i zmniejszając objawy zapalenia. Należy jednak zaznaczyć, że długotrwałe badania kliniczne nie wykazały skuteczności leków z tej grupy w spowalnianiu postępów choroby ani w zapobieganiu trwałemu uszkodzeniu stawów. To oznacza, że przyjmując NLPZ pacjenci mogą uśmierzyć ból, ale choroba nie ulega remisji. To sytuacja szczególnie niebezpieczna, ponieważ toczący się proces chorobowy prowadzi do nieodwracalnego uszkodzenia stawów i stopniowej utraty samodzielności pacjentów.

Drugą grupą stosowaną w terapii RZS są leki modyfikujące przebieg choroby LMPCh, hamujące lub spowalniające procesy niszczące stawy. Dzieli się je na leki niebiologiczne, które działają przeciwbólowo, przeciwzapalnie oraz leki biologiczne, których cechą szczególną jest szybkość działania. Celem leczenia RZS jest obecnie nie tylko redukcja dolegliwości bólowych, ale zatrzymanie postępów choroby i jej remisja. Zmienił się więc główny cel w leczeniu RZS. Nie jest nim już jedynie redukcja dolegliwości bólowych, ale zatrzymanie postępów choroby i jej remisja. Warto przypomnieć, że zmiany chorobowe, które obserwuje się w przypadkach RZS, nie dotyczą jedynie stawów. W języku medycznym reumatoidalne zapalenie stawów określa się terminem choroby układowej.

Oznacza to, że RZS dotyka wiele tkanek i narządów, a u części pacjentów procesy zapalne oprócz stawów mogą toczyć się także np. w płucach, nerkach i w naczyniach krwionośnych. Aby więc stwierdzić remisję RZS, nie wystarczy ustąpienie dolegliwości bólowych w obrębie stawów. Potrzebne są jeszcze m.in. poprawa wyników badań krwi, a także korzystne zmiany w badaniach radiologicznych, które świadczą o wyciszeniu ogólnoustrojowej reakcji zapalnej i spowolnieniu lub zatrzymaniu postępów choroby.

dr Łukasz Bojarski, jest biochemikiem i dziennikarzem naukowym, pracuje nad rozwojem nowych leków.