Ćwiczymy dłonie

sobota, 28 luty 2015

Nowoczesna podejście terapeutyczne fizjoterapeuty do chorego na reumatoidalne zapalanie stawów (RZS) zakłada wprowadzenie ćwiczeń funkcjonalnych po zakończeniu ćwiczeń bazowych lub jako ich kontynuacja.

Pierwsze, typowe dla RZS zmiany stawowe obejmują zazwyczaj drobne stawy dłoni, dlatego też poniżej prezentujemy zestaw podstawowych ćwiczeń dla tej części ciała. Ćwiczenia dla dłoni reumatoidalnej podzielono na dwie grupy w zależności od celu ćwiczeń. 

1. Ćwiczenia zmniejszające uczucie sztywności 

2. Ćwiczenia poprawiające stan funkcjonalny dłoni

Pierwszą podstawową potrzebą chorego zaraz po przebudzeniu jest opanowanie uczucia sztywności porannej. Całonocny brak ruchu oraz naturalne obniżenie temperatury ciała podczas snu potęgują to odczucie. W tym celu dobrym nawykiem byłoby wprowadzenie codziennego ogrzewania dłoni zaraz po wstaniu. Dzięki temu przyspiesza się efekt terapeutyczny ćwiczeń. Ważne, aby wprowadzić poranny nawyk ogrzewania dłoni przed rozpoczęciem ćwiczeń. 

Ćwiczenie 1

Pozycja: w najbardziej wygodnej dla Ciebie pozycji, tak abyś nie odczuwał dyskomfortu w niećwiczonych partiach ciała, połóż dłoń grzbietem do podłoża (lub np. książki w twardej oprawie, jeśli ćwiczenia wykonujesz w łóżku). Jeśli czujesz dyskomfort i nie jesteś w stanie znaleźć wygodnej pozycji, wykonaj ćwiczenie w powietrzu. 

Ruch: palce kieruj do wnętrza dłoni, a następnie powoli otwieraj dłoń. Uwaga: delikatne ciepło znacznie ułatwia ćwiczenia, dlatego można je wykonywać pod prysznicem.

Ćwiczenie 2

Pozycja: dłoń ułożona na podłożu (zachowaj zalec. z ćw. 1).

Ruch: unieś pojedynczo palce do góry; staraj się przytrzymać każde uniesienie przez kilka sekund.

Ćwiczenie 3

Pozycja: palce dłoni i nadgarstek ćwiczonej dłoni wyprostowane, druga dłoń pełni funkcję stabilizującą (włóż kciuk do wnętrza dłoni, pozostałymi palcami obejmij grzbiet dłoni i nadgarstek tak, aby uzyskać stabilizację).

Ruch: zegnij wyprostowane palce w stawach śródręczno- palcowych, pamiętając o utrzymaniu stabilizacji nadgarstka w wyproście.

Ćwiczenie 4

Pozycja: utrzymanie dłoni w powietrzu wg zaleceń z ćw. 1.

Ruch: koniuszki palców starają się dotknąć wnętrza dłoni. Uwaga, nie wolno zamykać dłoni w pięść.

Ćwiczenie 5

Pozycja: jak w poprzednim ćwiczeniu.

Ruch: staraj się maksymalnie otworzyć dłoń, a następnie jak najbardziej rozszerzyć palce, a potem zwiń dłoń w pięść.

Ćwiczenie 6

Pozycja: staraj się wykonać wyprost dłoni, a następnie patrz ćw. 3.

Ruch: zegnij lub wyprostuj z przytrzymaniem pozostałe stawy w zależności od tego, czy masz zniekształcenie typu butonierka czy łabędzia szyjka, tj. stawy w zgięciu prostuj, stawy w przeproście zginaj.

Drugim typem terapii dłoni reumatoidalnej są ćwiczenia poprawiające stan funkcjonalny, skupione głównie na poprawie zakresów ruchu w chorobowo zmienionych stawach. Uważa się, że około 33% maksymalnych zmian w obrazie radiologicznym poświadcza brak możliwości powrotu do fizjologicznego zakresu ruchu.

Ćwiczenie 7

Pozycja: usiądź przy stole, połóż przedramiona przed sobą, pod dłonie połóż mały ręcznik. Zwróć uwagę, żeby ramiona nie były uniesione. Jeśli siedzisz zbyt nisko, zmień krzesło lub połóż poduszkę.

Ruch: powoli palcami wciągnij jak najwięcej ręcznika do wnętrza dłoni.

Cel ćwiczenia: poprawa siły ścisku.

Ćwiczenie 8

Pozycja: jak w ćw. 4.

Ruch: złącz kciuk z opuszką każdego palca osobo, w kolejności: kciuk do palca wskazującego, następnie kciuk do palca środkowego oraz kciuk do bocznej powierzchni palca wskazującego.

Cel ćwiczenia: poprawa umiejętności zawiązywania sznurowadeł / zapinania guzików

Ćwiczenia 9

Pozycja: jw.

Ruch: kciuk dotyka podstawy małego palca.

Cel: poprawa ścisku okrągłych przedmiotów.

Ćwiczenie 10

Pozycja: jak w ćw. 7.

Ruch: dłoń wyprostowana, płasko ułożona na podłożu (na ile to możliwe). Powoli rozszerz wszystkie palce od siebie. 

Cel: poprawa umiejętności zakładania rękawiczek.

 

WARTO PAMIĘTAĆ!

Nie zaleca się:

1. ściskania piłeczki ze względu na ryzyko zbytniego obciążenia stawów,

2. zbyt gorących okładów, ze względu na silne podrażnienie skóry,

3. stosowania gorących okładów w fazie zaostrzenia choroby.

Należy pamiętać o do generalnej zasadzie usprawniania – ćwiczenia nie powinny sprawiać bólu ani powodować pogorszenia samopoczucia utrzymującego się 24 h.

 

dr n. med. Elżbieta Skorupska

Ilustracje: Agata Stanecka