Bierzemy się za bary

piątek, 20 marzec 2015

W znacznej grupie chorych na RZS nieodwracalne zmiany stawowe powstają w ciągu pierwszych dwóch lat od zachorowania. Nawet przy odpowiedniej terapii farmakologicznej, aż 7% pacjentów po 5 latach od zachorowania zostaje inwalidami o pewnym stopniu niepełnosprawności, a po dziesięciu 50% jest niezdolnych do podjęcia pracy zawodowej. Te dane robią wrażenie, dlatego właśnie tak ważna jest rehabilitacja funkcjonalna.

Badania potwierdziły, że szczególnie młode osoby powinny być jak najwcześniej wdrażane w tzw. terapię funkcjonalną, która zakłada pracę nad poprawą siły kończyn górnych i obręczy barkowej, nawet gdy nie ma zmian stawowych (stawy łokciowe, staw ramienny). Kolejne obszary terapii to praca nad wzorcem chodu oraz wydolnością. Wprowadzeniem do tego podejścia jest standardowa fizjoterapia, bazująca na poprawie ruchomości zmienionych chorobowo stawów oraz poprawie siły mięśniowej. Praca nad funkcjonalnością kończyn górnych zakłada poprawę siły mięśni obręczy barkowej. Mięśnie te zanikają z powodu zaburzeń mikrokrążenia. Uważa się, że uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych jest najbardziej nasilone w okolicy mięśni czworogłowych,

krótkich mięśni stóp i mięśni obręczy barkowej. Dodatkowo zaniki mięśniowe są pogłębiane poprzez czasowe unikanie ruchu, spowodowane np. rzutem choroby. Praca przy czynnościach domowych, takich jak sprzątanie, gotowanie itp. wymaga trzymania uniesionych przed sobą rąk, którymi wykonuje się określone czynności. Osłabienie mięśni kończyn górnych może skutkować tym, że szybciej się męczysz i zmniejsza się precyzja Twoich ruchów.

Ocena postawy

Przeciwwskazaniem do stosowania ćwiczeń funkcjonalnych jest nieprawidłowa postawa, tj. z przeniesieniem barków i głowy do przodu. Wprowadzenie ćwiczeń wzmacniających przy takiej postawie może skutkować przeciążeniem górnego odcinka szyjnego kręgosłupa, które jest szczególnie niebezpieczne u chorych z RZS.

Ćwiczenie 1

Pozycja: siedząca (krzesło z oparciem), plecy wyprostowane, wzrok skierowany przed siebie na wprost. Dłoń ułożona na podbródku.

Ruch: przesuwanie głowy w tył (kierunek jak na rycinie). Przytrzymujemy uzyskane ustawienie głowy przez około 10 sekund. Powrót do pozycji wyjściowej. Ilość powtórzeń 10.

Uwaga: nie wolno odchylać głowy w tył.

Ćwiczenie 2

Pozycja: siedząca (krzesło z oparciem), plecy wyprostowane, wzrok skierowany przed siebie na wprost. Pozycja kończyn górnych – stawy łokciowe zgięte, ustawione przy tułowiu.

Ruch: przenoszenie obu kończyn górnych w kierunku głowy. Cały czas utrzymujemy pozycję stawów łokciowych. Kończymy ruch, gdy łokcie znajdują się na wysokości twarzy.

Uwaga: ruchy w górę i w dół wykonujemy powoli, cały czas oddychając. Przerwa około 1-2 sek. i powtarzamy ok. 15 razy

Ćwiczenie 3

Pozycja: siedząca (krzesło z oparciem), plecy wyprostowane, wzrok skierowany przed siebie na wprost. Pozycja kończyn górnych – stawy łokciowe zgięte, ustawione przy tułowiu.

Ruch: przenoszenie obu kończyn górnych w bok. Cały czas utrzymujemy pozycję stawów łokciowych. Kończymy ruch, gdy łokcie znajdują się na wysokości ramion.

Uwaga: ruchy w górę i w dół wykonujemy powoli, cały czas oddychając. Przerwa około 1-2 sek. i powtarzamy ok. 15 razy.

Ćwiczenie 4

Pozycja: siedząca (krzesło z oparciem), plecy wyprostowane, wzrok skierowany przed siebie na wprost. Pozycja kończyn górnych – stawy łokciowe zgięte, ustawione przy tułowiu.

Ruch: przenoszenie obu kończyn górnych w tył. Cały czas utrzymujemy pozycję stawów łokciowych. Koniec ruchu: do momentu kiedy możemy swobodnie utrzymywać tułów i głowę w wyproście.

Uwaga: może wystąpić nieprawidłowa tendencja przesuwania głowy i barków do przodu. Zwróć uwagę na pozycję szyi i głowy. Utrzymuj pozycję wyjściową. Ruchy w górę i w dół wykonujemy powoli, cały czas oddychając. Przerwa około 1-2 sek. i powtarzamy ok. 15 razy.

Ćwiczenie 5

Pozycja: siedząca (krzesło z oparciem), plecy wyprostowane, wzrok skierowany przed siebie na wprost. Pozycja kończyn górnych – stawy łokciowe zgięte, ustawione przy tułowiu.

Ruch: wyprost stawów łokciowych. Uwaga: ruchy w górę i w dół wykonujemy powoli, cały czas oddychając. Przerwa około 1-2 sek. i powtarzamy ok. 15 razy.

 

ĆWICZENIA OBRĘCZY BARKOWEJ – ĆWICZENIA WZMACNIAJĄCE BEZ KONSULTACJI Z FIZJOTERAPEUTĄ MOGĄ WYKONYWAĆ JEDYNIE OSOBY, U KTÓRYCH ZNIEKSZTAŁCENIA STAWOWE OBEJMUJĄ TYLKO DŁONIE. POZOSTALI PACJENCI POWINNI ZASIĘGNĄĆ OPINII FIZJOTERAPEUTY.

A. Podstawową zasadą ćwiczeń jest zastosowanie pozycji ze zgiętymi stawami łokciowymi, która zapewnia tzw. „krótką dźwignię”. Stosowanie ćwiczeń wzmacniających, szczególnie z użyciem ciężarków, przy wyprostowanych stawach łokciowych mogłoby doprowadzić do przeciążenia barków.

B. Dla początkujących zaleca się wykonywanie ćwiczeń bez ciężarków. Z czasem można zastosować ciężarek do 0,5 kg w formie taśmy z rzepem, który można owinąć na przedramieniu. Nie zaleca się stosowania ciężarków trzymanych w dłoniach (ochrona stawów).

dr n. med. Elżbieta Skorupska

Ilustracje: Agata Stanecka